OVpay geeft nieuwe impulsen aan publiek vervoer
Trendboek Mobiliteit
Paul van Koningsbruggen, Business Unit Director Mobiliteit bij Technolution
Technolution staat midden in de wereld van mobiliteit. We bieden onze opdrachtgevers hoogwaardige oplossingen: van netwerkbreed, datagedreven verkeersmanagement, tot AI-gebaseerde verkeerssensoren, tot effectieve, betrouwbare OVpay-systemen. Voor 2026 zie ik een paar duidelijke trends, die ontstaan vanuit noodzaak, maar ook vanuit kansen die nieuwe ontwikkelingen ons bieden.
Publiek vervoer in dunbevolkte regio’s
Het openbaar vervoer op het platteland heeft het zwaar. De vergrijzing slaat toe en veel mensen trekken naar de stad. Zo worden buslijnen minder rendabel. Het gevolg is dat lijnen worden opgeheven en meer mensen de auto pakken (als ze die hebben). Zo ontstaat een negatieve spiraal. Vooral voor lagere inkomens op het platteland dreigt vervoersarmoede.
Er is een andere, gerelateerde ontwikkeling: door diezelfde vergrijzing doen meer en meer mensen een beroep op vervoer in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Dat vervoer is kostbaar, zeker in dunbevolkte regio’s (hoewel de passagier in het algemeen een laag tarief betaalt). Naar schatting gaat er inmiddels net zoveel geld om in Wmo-vervoer als in het reguliere ov.
Deze ontwikkelingen zullen onvermijdelijk leiden tot veranderingen. Ik zie dan ook de volgende mobiliteitstrends voor 2026.
Trend 1: Integratie met OVpay, ook Wmo-vervoer
Voordat ik hier dieper op in ga: ik zie de uitbreiding van OVpay als een voor de hand liggende trend voor 2026. Naast trein, bus en tram zullen ook andere vervoersvormen en -diensten in OVpay worden geïntegreerd. “Mobility as a Service” (MaaS) wordt hiermee een brede realiteit. Het kan eenvoudig beginnen. Een OV-fiets uitchecken met je bankpas bijvoorbeeld, of met korting verder reizen in de trein als je je auto op een P+R parkeert. We kunnen ook andere zaken koppelen. Denk aan korting op het opladen van je auto wanneer je gebruik maakt van P+R. Of afrekenen in parkeergarages.
En als we dan toch aan het dromen zijn over integratie en verbreding: waarom zouden we niet ook het Wmo-vervoer onder de OVpay-paraplu brengen? Dan maken we het de mensen pas echt gemakkelijk. Uiteraard moeten we technologische stappen zetten om dit gebruiksvriendelijk in te richten. Het is niet moeilijk om een eenvoudige app te ontwerpen die werkt met vooraf ingevulde kenmerken (bijvoorbeeld leeftijd of beperking). Zo’n app weet bijvoorbeeld dat een reguliere bus geen optie is, kan automatisch een taxi regelen en de aankomsttijd communiceren.
De grootste uitdagingen zijn hier, zoals zo vaak, niet technologisch maar organisatorisch. De integratie van OVpay en Wmo-vervoer vraagt om een open houding en de bereidheid tot samenwerken, vooral bij zorgverzekeraars, zorginstellingen en vervoerders. Maar de technologische mogelijkheden zijn er en de eerste pilotprojecten zijn gestart.
Trend 2: Dynamisering van het ov-aanbod
Wmo-vervoer is een ‘on demand’-dienst die goed past binnen het MaaS-concept. Dat geldt ook voor flexvervoer en deelmobiliteit. Maar ook het reguliere ov kan meer ‘on demand’ werken. Als we het ov, Wmo-vervoer en andere vormen van publiek vervoer bij elkaar brengen, hebben we het echt over dynamisering van het publiek vervoer, oftewel publieke mobiliteit. Dat is de volgende trend die ik zie. Dynamisering biedt kansen voor de verschraling van de busdiensten op het platteland.
Denk aan het loslaten van vaste lijnen en tijden. Waarom zou een bus ’s avonds niet een andere route kunnen rijden dan overdag? Als lijnen door de dag heen variëren, kan de bus misschien ook langs verzorgingstehuizen rijden. En hebben we eigenlijk wel altijd haltes nodig? Kijk eens naar de Turkse dolmuş, de ‘volle bus’. Die busjes rijden een vaste route maar zonder vaste dienstregeling. Er zijn haltes, maar reizigers kunnen ook langs de kant van de weg hun hand opsteken. Ook uitstappen kan ‘on demand’. Afrekenen gaat op basis van gereden afstand.
Dynamisering kan vele vormen aannemen. Dit vraagt wel (alweer) om een open houding, en de wil om traditionele methodes en processen onbevangen tegen het licht te houden. Technologie zal hierbij een prominente rol spelen: de informatievoorziening moet bijvoorbeeld ook dynamischer worden. Kunstmatige intelligentie (AI) kan daarbij zijn nut bewijzen.
Trend 3: Met AI houden we grip
Kunstmatige intelligentie is sowieso een belangrijke trend, maar in mobiliteit zijn de toepassingen van AI nog (relatief) schaars. Dat gaat veranderen. Als ik naar de bovenstaande trends kijk, denk ik dat de inzet van AI essentieel is om de groeiende dynamiek in vervoerssystemen te kunnen beheersen. Intelligente apps die inzicht hebben in vervoerdiensten zullen de reiziger actief ondersteunen, zowel bij de planning en het aanvragen van trips als tijdens de reis.
Ik verwacht dat AI nog veel meer vervoersgerelateerde functies zal vervullen. Denk aan de enorme renovatie- en herinrichtingsprojecten in de steden. Tel daarbij de stedelijke verdichting op en het is duidelijk dat de wegennetten in de steden de komende decennia verre van betrouwbaar zullen zijn. AI en data-algoritmes zijn heel geschikt om continu door te rekenen hoe het wegennet functioneert en hoe publiek vervoer daarop moet inspelen. Zo kan AI zowel reizigers als vervoerders helpen om te gaan met deze realiteit, door informatie te verstrekken, opstoppingen te voorspellen en alternatieve routes aan te bieden.
